|
Khulonde Oluyongo - Striga Nende Amatuuma ka Hybrid mbu Ua Kayongo! |
|
|||
|
Khumiaka eminji bulano, abalimi bebunyolo nende ebuluhya mukenya bakhanyasibwa sana nende oluyongo lulangungwa mbu striga, olwononinjia amatuuma sana mmikunda. Emikunda ahambi tsiheka 200,000 tsiakhanyakhana khulwa oluyongo luno, kachira khukosia ahambi tsishilingi tsimilioni munane 800,000 buli khumwaka. Oluyongo nilio khandi luchiranga eshiokhulia shibuleyo mutsinzu tsinyinji. Khulwa okhwira oluyongo luno – striga, abalimi mukenya betsokhunyoola amatuuma aina imbya akalangungwa mbu “Ua Kayongo” ne kabakhwa omusala kulangungwa “StrigawayTM” okwiranga oluyongo luno mbu striga. Ikampuni ilangungwa African Agricultural Technology Foundation (AATF) yachachirwe ikhonye abalimi boosi mu Afrika. yenyanga ilere amatuuma ka IR khubalimi. AATF bakhonyananga nende CIMMYT, KARI, BASF nende tsikampuni tsinyinji tsilali tsiasirikali mukenya, shingana ‘We RATE – SACRED – Africa, SCODP, FORMAT), Seed companies, tsikampuni tsikhongo shinga TSBF-CIAT nende etsindi tsinyinzi. Amatuuma ka ‘Ua Kayongo HI’ karakungwa tsa shingana amatuuma kabulano. Elilako liri mbu amatuuma kabakhwa omusaala shinga insecticide nende fungicide, omulimi kenyekhananga yosie amakhono niyakhatiira nomba niyakharaka amatuuma ka ‘Ua Kayongo’. Shikenyekhananga okhutiira khu imwo indi yosi yosi tawe noshiri okhwosia emikhono chitirire omusala kwa StrigawayTm, shichira kunyala okhunyasia okhumera khwe imwo iyo. Amatuuma ka Ua Kayongo kanyala okhurakwa nende tsifwa shinga amakhubi, emiro, halali kalarakwa mubwina bulala tawe. Khulwa okhwira oluyongo - striga, amatuuma ka Ua Kayongo kenyekhananga okhurakwa netsinjira tsindi, shingana Push-Pull nomba MBILI, ne amatuuma karakwe nende tsinjuku, soya, njahe. Injira ino yokhwira oluyongo – striga norumishira amatuuma ka ‘Ua Kayongo’ niimanyibwe khubalimi bemikunda chiabo chilimo oluyongo -striga, mufula ye irotso omwaka kuno. Amatuuma ka ‘Ua Kayongo’ khandi nikahesibwe abalimi mumataala 16,000, khandi nibahesibwe amekesio nende isemina omwesi kwa khasasaba omwaka kuno 2005.
|